Facebook'ta Paylas  

EMEKLİNİN YURTDIŞINDA SİGORTALI ÇALIŞMASI


                                              

 

Emeklilerin çalışması halinde önlerinde iki seçenek bulunmaktadır.Ya emekli maaşları kesilmeden çalışmaya devam edebilirler yada emekli maaşlarını kestirmek suretiyle çalışmaya devam edebilirler. Emekli maaşları kesilmeden çalışmaya devam edebilmeleri için sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaları gerekmektedir. Hizmet akdine tabi çalışan emekli işçi, sosyal güvenlik destek primini, çalışması karşılığında aldığı ücretten öderken vergi mükellefi yada şirket ortağı olarak faaliyetine devam eden emekli sigortalının, emekli maaşından %15 kesinti yapılmak suretiyle sosyal güvenlik destek primi ödenmiş olur. Maaşlarını kestirmek suretiyle çalışmak isteyenlerden sosyal güvenlik destek primi kesintisi yapılmaz. Onlar adına normal sigortalılar için yapılan prim kesintileri yapılır. Emekliliğe tekrar başvurmaları halinde emekli maaşları sonradan ödedikleri primlerde dikkate alınarak tekrardan hesaplanarak bağlanır. Oysa sosyal güvenlik destek primi olarak ödenen primler emekli maaşı hesabında dikkate alınmayacağından sosyal güvenlik destek primi ödeyenlerin emekli maaşlarında bir değişiklik olmaz. Emekli sigortalıya, emekli maaşı alırken çalışmaya devam etmesi halinde uğrayacağı iş kazası meslek hastalığı dolayısıyla şartları da taşıması halinde sürekli iş göremezlik geliri bağlanacaktır.

Bu kısa açıklamadan sonra bu hafta işleyeceğimiz konuya dönecek olursak 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren SGK Kanunu ile ilk defa Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra işe giren yurtiçinde yada yurtdışında çalışan emekli sigortalının çalışması nedeniyle emekli maaşı kesilecektir. Oysa önceki kanunlarda emekli, yurtdışında çalışması halinde emekli maaşını almaya devam etmekteydi. SGK uygulama Kanununun 30. maddesinde ilk defa 01.10.2008 tarihinden sonra sigortalı olmuş emekli sigortalıların yurtdışında, yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaları halinde  emekli maaşları kesileceği konusunda dikkat çekilen sözü edilen çalışma, yabacı ülke mevzuatı kapsamındaki çalışmadır. Burada, sosyal güvenliğe tabi çalışma kastedilmektedir. Tüm dünya ülkeleri ile nasıl bir entegrasyon yada bilgi akışı sağlanarak bunun tespit edileceği ise meçhuldür.

SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMASI OLMAYAN ÜLKELERDE ÇALIŞMASI;

Sosyal güvenlin uygulama Kanununun 5. maddesinde Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinin  4/A (SSK)  kapsamında sigortalı sayılacağı ve bunlar hakkında kısa vadeli sigorta kolları (İş kazası ve meslek hastalığı) ile genel sağlık sigortası (hastalık) hükümleri uygulanacağı belirtilmektedir. Bu sigortalıların  uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri halinde, isteğe bağlı sigorta primi yatırmaları gerekmektedir. Bu kapsamda, isteğe bağlı sigorta hükümlerinden yararlananlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmayacaktır. Kanun maddesi yurtdışında çalıştırılan Türk işçiler için bu şekilde bir düzenleme getirirken emekli olmamış işçiler düşünülerek madde metni oluşturulmuş ve emekli sigortalıların yurtdışına götürülmeleri halinde nasıl bir uygulama yapılacağı açık bir şekilde belirtilmemiştir. Durum böyle olunca işverenler tarafından yurtdışındaki işlerinde çalıştırılmak üzere götürülen ve emekli olan işçiler için kanaatimce uygulamada bir açıklık ve belirsizlik bulunmaktadır. Kaldı ki emekli sigortalılar için ödenen sosyal güvenlik destek priminin içinde kısa  vadeli sigorta kolları primi olduğu söylense bile Kanunun 5. maddesinde geçen manada tek başına kısa vadeli sigorta kolları primi sayılmayacağından uygulamada nasıl işlem yapılacağıyla ilgili işverenler tarafından tereddütler yaşanmaktadır.

Konuyla ilgili şahsi kanaatim, işverenlerin yurtdışına çalışmak üzere götürdükleri işçilerle ilgili sigorta bildirimi yapmak zorunda olmadıkları yönündedir. SGK bir iş kazası ve meslek hastalığı olayı olmadığı müddetçe de uygulamaya ses çıkarmayacaktır. Ancak bir iş kazası ve meslek hastalığı vakası yaşanması halinde Sosyal Güvenlik Kurumu emekli işçi için yurtdışındaki çalışmasından dolayı  sosyal güvenlik destek primi ödenmesi gerektiği yönünde karar vererek işverenleri mağdur edecektir. Hem bir mağduriyetin ortaya çıkmaması hem de SGK' nın sorun çıkmadan  önce çözüm geliştirilmesi kültürünü yerleştirmek amacıyla muallakta olan bu gibi durumların açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

SORU;

Sayın üstadım hayırlı günler diliyorum. Bir konuda bilgilenmek istiyorum.
Firmamız K.IRAK a makine ihracatı yapmaktadır. Makine ihracatını yaptıktan sonra  bazı makinelerin montajını yaptırmam gerekiyor. Bu montaj için daha önce firmamızda çalışan ve emekli elemanlar var. Bu şahısları gönderirsem SGK uygulamaları  konusunda ne yapmam gerekiyor. Sadece emekli olarak işe girişini yapmam yeter mi acaba. Bu işler 2 ayda bir defa olmaktadır. Ve gidildiğinde bir haftada montaj işini tamamlamış oluyoruz. Saygılar sunarım. M.KUŞCU

CEVAP;

Mehmet bey;
Sosyal güvenlik anlaşmamız olmayan ülkelerde(Irak) iş üstlenen işverenler ülkemizden işçi götürüyorlarsa, götürdükleri işçilerin sadece kısa vadeli sigorta kolları sigortasını ve genel sağlık sigortasını yaptırmak zorundadırlar. Emekli sigortalıları, salt kısa vadeli sigortalı yapmaları mümkün olmadığından ve genel sağlık sigortası yaptırmalarına gerek olmadığından (emekli olduğu için), eğer sigortalı yaptırmak isterlerse sosyal güvenlik destek primine(SGDP) tabi bildirimde bulunmaları gerekmektedir.
Ancak bence, mevzuatta bu konuda açık bulunduğundan, işveren ister sigortalı yapar (SGDP) isterse sigortalı yapmayabilir bir durum ortaya çıkmaktadır. Ancak götürdüğünüz işçinin iş kazası geçirmesi halinde SGK, işçiyi sosyal güvenlik destek primine tabi çalıştırmanız gerektiğini ileri sürerek uygulama yapmak isteyecektir. Bu konuda bir muallaklık bulunsa bile daha sonra SGK ile bir sorun yaşamak istemiyorsanız emekli çalışanınızın, sosyal güvenlik destek primine tabi sigorta bildirimini yapabilirsiniz.

Mustafa Keskin

Posta Gazetesi
 Sorularınız İçin: mustafakeskin2005@hotmail.com