Facebook'ta Paylas  

SGK'DAN KADINLARA POZİTİF AYRIMCILIK


                                       

 

Sosyal güvenlik uygulamalarını düzenleyen 5510 sayılı Kanunda, kadınlara yönelik pozitif ayrımcılığı içeren düzenlemeler bulunmaktadır. Yeri geldiğinde bu düzenlemelerden bahsetmeye çalışıyorum. Tanınan haklar yönüyle Kanunda yer alan düzenlemeler azımsanmayacak kadar fazladır. Haklardan faydalanma şartları bakımından farklılıklar içeren bu düzenlemelerin yanında, sadece kadınları ilgilendiren düzenlemeler de mevcuttur. Bu düzenlemelerden en önemlisi gelir vergisinden muaf olan işleri yapan kadınlara tanınan sigortalılık hakkıdır.

İlgili düzenleme kadınlara verilen özel bir hak olmakla beraber, SGK klasik devlet kurumu mantığı ile hem bu tür güzel hakları Yasa ile vermekte hem de verilen bu tür güzel hakları çıkardığı genelgelerle kısıtlamaya çalışmaktadır. Aslında bu Türkiye' de kamu kurumlarında  zihinsel dönüşümün sağlanmamasından kaynaklanan  problemlerden biridir. Yüce meclis ve siyasi irade hakları verirken bürokrasi verilen hakları kısıtlamaya çalışmaktadır. Sonunda hakları kısıtlamaya çalışanlar yine amaçlarına ulaşamamakta ancak ortada anlaşılması ve amacı anlaşılmayan düzenlemeler kalmaktadır.

Kanun koyucunun  gelir vergisinden muaf işler yapan kadınlara özel olarak yaptığı bu düzenlemeden faydalanma koşulları söz konusu olduğunda, Kanunda olmayan ancak ikincil düzenlemelerde kendini gösteren amaçsız ibareler yer almaktadır. Bunlardan birisi de bu haktan yararlanacak kadınlardan, vergi dairelerinden gelir vergisinden muaf işler yaptığına dair bir belgenin getirilmesinin istenilmesidir. Oysa adı üstünde gelir vergisinden muaf işler yapan kadınların yaptıkları işler vergiden muaf olduğu için bunların vergi dairelerinde tescilleri ve dosyaları da bulunmamaktadır. Yine de bu işleri yaptığını beyan eden ve sigortalı olmak isteyen kadınlar, vergi dairelerine yönlendirilerek yaptıkları işin vergiden muaf işlerden olduğunu belirtir bir yazı istenmekte ve getirilmemesi halinde sigortalı yapılmamaktadır. Halbuki sigortalının beyan ettiği işin Gelir Vergisi Kanunu yönüyle vergiden muaf olduğu 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9. maddesinde açık bir şekilde yazılmaktadır. Kanun maddesinde açık bir şekilde yazılan bir işin vergiden muaf işlerden olduğunun birde vergi dairelerinden istenilen belgelerle doğrulanmaya çalışılması izahı güç bir durumdur. Belki farkında değiller ama bu işlemler sigortalıyı yorduğu ve hakkını almayı geciktirdiği kadar SGK ve Vergi Dairelerinin de işlerini arttırmaktadır.

Kanunda açık bir şekilde yazan bir ibarenin başka bir Kuruma doğrulatılması açıklaması zor bir konudur. SGK bu hakkı kadınlara isteyerek vermiştir. İsteyerek verilen bir hakkın sonradan zorlaştırılmasını anlamak ise çok zordur. Oysa bu işleri yapsın yada yapmasın tüm ev hanımlarının bu statüde sigortalı olmaları, SGK açısından da bir avantajdır. Çünkü prim ödemeden eşleri üzerlerinden yararlandıkları genel sağlık sigortasından artık  prim ödeyerek yararlanacaklardır. Belki şimdi biraz düşük prim ödüyor olabilirler ancak yıllar itibariyle bu avantajları da ortadan kalkacaktır. Bir de bu statü doğru ve kolaylaştırılmış şekilde kamuoyuna anlatılmadığı için genellikle bu konudan, bilgi sahibi olanlar, vergiden muaf işleri yapmasalar bile faydalanmakta asıl faydalanması gereken kadınlar ise maalesef   faydalanmamaktadır.

KİMLER POZİTİF AYRIMCILIKTAN YARARLANABİLİR;

Kanuna göre kadınlara tanınan özel sigortalılık statüsünden sadece gelir vergisinden muaf işler yapan kadınlar yararlanabilmektedir. Gelir vergisinden muaf işler ise 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9. maddesinde sayılmıştır. Evlerinde imal etmek şartıyla havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamulleri, kırpıntı deriden üretilen mamuller, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek, pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri, ip ve urganları, tarhana, erişte, mantı gibi ürünleri işyeri açmaksızın satan kadınlar söz konusu statüde sigortalı olabileceklerdir. Bu tür işleri yapan kadınların vergiden muaf işler yapmaları nedeniyle sigortalı olabilmeleri için söz konusu işleri evlerinde imal etmeleri, işyeri açmadan satış yapmaları, dışarıdan işçi kullanmadan imal etmeleri, hareketli makineler kullanmamaları gerekmektedir. Ancak yukarıda sayılan işleri evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine ve aletler ile yapmalarında bir sakınca bulunmamaktadır.

Yaptıkları işin vergiden muaf olabilmesi için kadınların evlerinde  imal ettikleri yukarıda sayılan mamulleri işyeri açmadan satmaları gerekmektedir. Ürettikleri ürünleri düzenlenen kermes, festival, panayırlarda satanlarda vergiden muaf iş yapmış sayılırlar.

 

 PRİM AVANTAJI;

Kadın sigortalılar için bu sigorta türünün  cazip olma nedeni, ödenecek primin diğer sigorta türlerine göre düşük olmasıdır. Yoksa kadınlarda çalışmadan normal isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödeyip sigortalı olabilirler. O zaman daha yüksek prim ödemeleri gerekmektedir. Gelir vergisinden muaf işler yapan kadınlar, Kanunun çıktığı 2008 yılında 15 günlük prim ödeyerek 30 günlük sigortalılık süresi kazandılar. 2008 yılından itibaren de her yıl için bir gün arttırılmak  suretiyle prim ödemeye devam ediyorlar. 2009 yılında aylık 16 gün üzerinden prim ödediler. Bu yıl 20 gün üzerinden prim ödeyerek aylık 30 gün sigortalılık günü kazandılar. Aslında bu şu demek, 2008 yılında normal isteğe bağlı sigortalı aylık 204.4 TL prim öderken, vergiden muaf işler yapan kadın sigortalılar, 102.2 TL sigorta primi ödeyerek aynı hakları elde ettiler. Bu yıl için ise isteğe bağlı sigortalı 313.2 TL prim öderken vergiden muaf işler yapan kadın sigortalı, 208.8 TL prim ödemektedir.

SORU:

Mustafa Bey,

a)  2009-2012 Ağustos ayları arasında Afganistan ve Irak ta Türk ve Afgan Müteahhitlik firmalarında işçi olarak çalıştım ama sağlık ve yaşlılık primlerimiz yatırılmadı. Şimdi bu geçen süreleri borçlanma imkanımız mümkün mü?

b)  9 Ekim 2012 den beri de yine bir Türk firması ile Afganistan'da çalışıyorum. Şirket genel sağlık sigortamızı yatırıyor. Bu kısım SGK da gözüküyor. Döndüğümüz zaman bu süreleri de  isteğe bağlı yada başka şekilde borçlanarak ödeyip Hak kazanma imkanımız var mı?

Bana zaman ayırdığınız için teşekkür ederim. Saygılarımla. Miktat OK

CEVAP:

 

Miktat Bey;
Hem Irak ta çalıştığınız ve sigortalı gösterilmediğiniz hem de Afganistan'da çalıştırıldığınız ve sadece kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortanızın yapıldığı, yurtdışında geçen süreler için yurtdışı borçlanması yapabilirisiniz.
Yurtdışında çalıştığınıza dair, o ülkedeki Türk Büyükelçiliğinden çalışma belgenizi alarak istediğiniz zaman SGK' ya borçlanma için müracaat edebilirsiniz. Asgari ücret değiştikçe yurtdışı borçlanma tutarınız da değiştiğinden bir an önce borçlanma yapmanız da yarar vardır. Değerli okuyucularım aklınızda olsun yurtdışında  çalışmaya devam etmeniz halinde, her ay yurtdışında geçen süreler için işvereniniz tarafından bildirilmeyen uzun vadeli sigorta kolları primini ödeyerek  isteğe bağlı sigortaya da müracaat edebilirsiniz. Bu defa sadece uzun vadeli sigorta kollarının primini ödemiş olursunuz. Bu bağlamda ödeyeceğiniz isteğe bağlı sigortalılık primi SSK kapsamında değerlendirilecektir.

Mustafa Keskin

Posta Gazetesi
 Sorularınız İçin: mustafakeskin2005@hotmail.com