Facebook'ta Paylas  

ÇİFTÇİLER GERİYE DOĞRU SİGORTALI OLAMAYACAK


                                      

 

Kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunan çiftçi, ziraat odasına, ziraat odasının bulunmadığı yerlerde il ve ilçe tarım müdürlüklerine  kayıt oldukları tarihten itibaren 30 gün  içinde ziraat odaları,  il ve ilçe tarım müdürlükleri  yada kendileri tarafından SGK' ya bildirilmeleri gerekmektedir. Bildirimleri kayıt tarihinden itibaren bir yıl içinde yapılması halinde sigortalılıkları kayıt tarihinden başlatılacaktır. Ancak bir yıl içinde, odalar tarafından yada çiftçinin kendisi tarafından bildirim yapılmaz ise bildirim yapıldığı tarihten sonra sigortalılık başlatılacaktır. Dikkat edildiğinde oda kaydı olmaması halinde artık sigortalılık mümkün değildir. Oda kaydı olması halinde bile çiftçinin sigortalı olabilmesi için odaya kaydolduğu tarihten itibaren her halükarda SGK' ya bildirimi bir yıl içinde yapılmalıdır. Kayıt tarihinden itibaren bir yıl içinde yapılması halinde çiftçi geriye doğru kayıt tarihine kadar sadece bir yıl sigortalılık süresi kazanabilir. Hiçbir şekilde bir yıldan daha fazla sigortalılık süresi kazanamaz. Sosyal güvenlik uygulama Yasasının yürürlüğe girdiği  01.10.2008  tarihinden önce çiftçiler ister ziraat odalarına kaydolsunlar isterse kaydolmasınlar eğer zirai ürün satışlarından dolayı ellerinde prim kesinti belgesi (tevkifat belgesi) varsa sadece o belgeyle bile geriye doğru sigortalılık elde ediyorlar hatta emeklilik  bile oluyorlardı. Tevkifat kesintisi uygulamada hala devam ettiği halde artık ürün alımı yapan firma tarafından sigortalının tarım sigortalığı tescili sorgulanmadan sattığı üründen tevkifat kesintisi yapılması halinde salt bu belgeyle sigortalılık tesisi artık yapılamayacaktır.

ESKİ UYGULAMA;

Yasanın yürürlüğe girdiği  01.10.2008  tarihinden önce uygulama, yıllar itibariyle para sıkıntısı çeken ancak herhangi bir yılda yaptığı tarımsal faaliyet dolayısıyla ürününden bol para kazanan çiftçi, Bağ-Kur' a müracaat ederek geriye doğru tarım sigortalılığını tescil ettiriyor ve  bazen hemen emekliliği bile hak ediyordu. Örneğin 15 yıldır çiftçilik yapan hatta ziraat odasına kaydı bile bulunmayan çiftçi (A) her yıl ürününü verdiği tüccar yada kurum tarafından ürün bedeli üzerinden tevkifat kesintisi yapılmış olduğunu varsaydığımızda prim kesinti makbuzları ile SGK ' ya (Bağ-Kur)  müracaat ettiğinde ilk tevkifat kesintisinin olduğu tarihten itibaren sigortalılığının tescili yapılmakta ve tevkifat kesintisinin olduğu yıllarda tarımsal faaliyette bulunduğu varsayılarak kesintinin olduğu  yıllar için sigortalılığı sağlanmakta ve yaş haddi de dikkate alınarak adeta  geriye doğru borçlandırılarak   çıkan primi de ödemesi halinde hemen emeklilik işlemleri yapılmakta, çiftçi emeklilik maaşını alabilmekteydi. Hatta çifti eğer ziraat odasına kayıtlı ise ve kaydı devam ediyorsa kayıt olduğu yıl içinde tevkifat kesintisi de bulunuyorsa başka bir prim kesintisi olmasa bile ziraat odası kaydı bulunduğu sürelerin tamamını borçlanmak ve çıkan primi ödemek koşuluyla diğer şartları da taşıması halinde emekliliği hak etmekteydi. Çevremizde tarım sigortasından emekli olanların bir çoğu bu haklardan yararlanarak emekli oldular. Hatta bu tür emekli olanların da bir çoğu prim afları çıktıktan sonra emekli oldular. Hem geriye doğru sigortalılık hakkı elde ettiler hem de affa uğramış primlerini ödeyerek emekliliklerini kolaylaştırılmış şekilde elde ettiler.

 YENİ UYGULAMA;

Yeni uygulama ile SGK , sosyal güvenlik mantığı yönüyle problemleri bünyesinde barındıran bu yaklaşımdan vazgeçti.  Yeni uygulama ile artık çiftçiler geriye doğru borçlanma yapamayacaklar. Söz konusu geriye doğru sigortalılık tescili Kanunda borçlanma olarak tamınlanmasa bile uygulama açısında sosyal güvenlik sistemindeki her hangi bir borçlanmadan hiç bir farkı bulunmamaktadır. Bu uygulama ve tüm borçlanmalar sosyal güvenlik sistemlerinin yumsak karınlarını oluşturmaktadır ve sistemin dengesini bozmaktadır. Bu itibarla da Yasa koyucu sosyal açıdan problemli görülse bile yeni düzenlemeye giderek tarımsal faaliyette bulunanlar için geriye doğru sigortalılık tescillerini kısıtlamış ve her halükarda bir yıldan daha geriye doğru sigortalılık elde etme uygulamasına son vermiştir. Çiftçinin, ziraat odası kaydı yapıldığı hatta ürün satışından dolayı tevkifat kesintisi yapıldığı tespit edilse bile SGK' ya bildirimi ve kaydı yapılmamışsa söz konusu tevkifat kesinti makbuzlarını SGK' ya sunsa dahi geriye doğru sigortalılık tescili  artık  yapılamayacak ve hizmet verilemeyecektir.

TEVKİFAT KESİNTİSİ UYGULAMASI;

Tescil ve sigortalılık süreleriyle ilgili yeni değişiklikler tevkifat kesintisi uygulamasını da değiştirdi. Önceden çiftçiden ürün alan tüccar yada kurumlar aldıkları ürün değerinin %1' i oranında Bağ-Kur prim borcundan  mahsup edilmek üzere kesinti yapıyordu. Ürün satan çiftçinin Bağ-Kur' a kaydının olup olmadığına bakılmaksızın ürün bedeli üzerinden %1 oranında tevkifat kesintisi yapılıyordu.  Ancak uygulama şimdi değiştirildi. Uygulamanın değiştiği konusunda kesinti yapılan kurum ve kuruluşlarının tam olarak bilgilerinin olup olmadığından şüphelerim olduğu için çiftçilerin tevkifat kesintisi konusunda dikkatli davranmaları gerektiğini düşünüyorum. Yapılmaması gerektiği halde söz konusu kurum ve kuruluşlar tarafından tevkifat kesintisi yapılması halinde bu kesintiler, ürün alan tüccar ve kurumlarda kalacak ve çiftçiler zarara uğrayacaklardır.

SGK bu önemli sorunu çözmek amacıyla Bolu, Ankara, Kastamonu illerinde e-kesinti programının test uygulamasına başlamış olduğunu tüm il müdürlüklerine duyurdu. Bu uygulamanın genele yayılması ile haksızlıklar,Kurum içinde yaşanan önemli problemler sona erecektir. Bu bilgisayar programının  SGK' nın yaptığı en önemli programlardan biri olduğunu düşünüyorum ve emeği geçenleri kutluyorum. Bu programla sadece SGK' da kaydı olan ve borcu bulunan çiftçilerin ürünleri üzerinden tevkifat kesintisi yapılacak ve sistem üzerinden yapılan kesinti, çiftçinin SGK' daki hesabındaki borç miktarından anında düşecektir.

 

Kesinti yapmakla yükümlü olan gerçek ve tüzel kişiler, çiftçiden aldıkları ürün bedelinin brüt tutarı üzerinden çiftçinin prim borçlarına mahsuben ve borç tutarını geçmemek şartıyla 01/01/2014 tarihine kadar %1, bu tarihten sonra yapılacak alımlarda ise %2 oranında kesinti yapmak zorundadırlar. Bu kesintiler SGK' da kaydı olmayan, aylık kazancı asgari ücretin altında olduğu için muafiyet belgesi ile sigortalılığı durdurulan ve  65 yaşından büyük olan çiftçilerden yapılmayacaktır. Bu konuda yaşanan sorunlar büyük ölçüde  e-kesinti programı ile ortadan kalkacaktır.

Mustafa Keskin

Posta Gazetesi
 Sorularınız İçin: mustafakeskin2005@hotmail.com