Facebook'ta Paylas  

YERSİZ ÖDENEN PRİMLERİN İADESİ


                                  

 

 Sosyal güvenlik kapsamında sigortalı olanlar, ister isteğe bağlı isterse zorunlu sigortalılık konumunda sigortalılıkları sağlanmış olsun, belli miktarda prim ödemek zorundadırlar. Sosyal güvenlik Kurumuna prim ödemeden önce konumuna uygun statüde sigortalılığın tescili yapılmaktadır. Primlerin yersiz ve yanlış ödenmesi, sigortalılığın tescilinin ve bildiriminin yanlış yapılmasından meydana gelmekte ve  priminin doğru statü kapsamında ödenmemesinden  kaynaklanmaktadır. Tescilin doğru statüden yapılabilmesi için çalışanın konumunun hangi statü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini bilmek icap etmektedir. Primlerin yersiz ve yanlış ödenmesinin nedenlerinin başında, ülkemizde uygulanan sosyal güvenlik isteminin teklik ilkesi doğrultusunda çalıştığının, uygulayıcılar tarafından tam olarak bilinmemesinden kaynaklanmaktadır. Konuyu bir örnekle açıklayacak olursak; Devlet hastanesinde doktorluk yapan (A) nın, aynı zamanda bir işyerinde işyeri hekimi olarak ta çalışması halinde, işyeri hekimi olarak çalıştığı işveren tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna 4/A (SSK) kapsamında sigorta priminin ödenmesi Sosyal güvenliğin tekliği ilkesine uymadığından, işveren tarafından ödenen primler yersiz olarak SGK' ya yatırılmış olmaktadır. Çünkü sosyal güvenliğin tekliği ilkesine göre bir kişi sadece bir statüden sigortalı olabilmektedir. Ek olarak yaptığı iş aynı zamanda başka statüden sigortalı olmayı da gerektiriyorsa, o zaman yapılacak şey, statülerin öncelikli olanın hangisi olduğunu bilmek ve primi oradan yatırmak olmalıdır. Açıklamamıza örnekten devam edecek olursak devlet hastanesinde doktor olarak çalışan kişi öncelikli  statü 4/C (Emekli Sandığı) olduğu için bu statüden sigortalı olmak zorundadır. Aynı zamanda işyeri hekimliği yaptığı yerden, işveren tarafından 4/A(SSK) statüsünden de prim yatırılması  halinde sigortalı adına yatırılan bu primler yersiz ve yanlış yatırılmış sayılacaktır.

Sigortalılar için yatırılan primler, işveren ve sigortalı hissesinden oluşmaktadır. Yani hem sigortalının ücretinden, sigortalı adına kesilen hem de işveren tarafından ödenmesi gereken primler, işverenin sorumluluğunda SGK' ya yatırılmaktadır. Bu itibarla yersiz yatırılan primlerin işverene düşen kısmını işveren, sigortalıya düşen kısmını da sigortalı SGK' dan talep etmelidir.

Bu örneği çoğaltmak mümkündür. SGK' ya yanlış ve yersiz olarak isteğe bağlı sigortalılar, genel sağlık sigortalıları da prim yatırabilirler. Sigortalı yanlış yada yersiz prim yatırdığını yada adına yatırıldığını anladığında SGK' ya müracaat ederek adına yatırılan yersiz primin iadesini talep etmelidir.

Çünkü, bu primler hiç bir şekilde sosyal güvenlik kapsamı çerçevesinde verilen haklar yönüyle sigortalının işine yaramayacaktır. Yani hem devlet memurluğundan dolayı Emekli Sandığına(4/C)  prim ödeyen hem de işyeri hekimliği dolayısıyla işvereni tarafından SSK kapsamında primi ödenen doktorun, SGK' dan alacağı haklarda bir artış söz konusu olmayacaktır.

İADE İÇİN GEREKLİ OLAN ŞARTLAR;

Yanlış veya yersiz alınmış olduğu tespit edilen primler, alındıkları tarihten on yıl geçmemiş ise, hisseleri oranında işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara veya genel sağlık sigortalılarına veya hak sahiplerine kanunî faizi ile birlikte geri verilir. Eğer primin SGK' ya yatırıldığı tarihten itibaren 10 yıl geçmişse, SGK primi irat kaydedecektir. Kanunî faiz, primin Kuruma yatırıldığı tarihi takip eden ay başından, iadenin yapıldığı ayın başına kadar geçen süre için hesaplanır. Önceki Kanunda yani, 506 Sayılı SSK Kanununda sigortalı hissesi, kanuni faizi olmaksızın iade edilirdi. Onun içinde hala bazı ünitelerde sigortalılardan yersiz ve yanlış alınan primlerin iadesinde, kanuni faiz işletilmeden iade işlemi yapılmaktadır. Onun için sigortalılarımızın bu konuda bilinçli davranmaları gerekmektedir. Değerli okuyucularım, eğer  yersiz ve yanlış yatırdınız prim varsa 10 yılı geçirmeden yazılı olarak SGK ya başvurun ve yatırmış olduğunuz yersiz yada yanlış priminizi, kanuni faizi ile birlikte SGK dan talep edin.

 

 SORU:

İyi günler;
Ben 5 mart 1995 doğumluyum ve lise son sınıftayım. Babam emekli.
Geçenlerde doktora gittim. Ama ilaç alırken babamın sigortasından yararlanamadım.
Şimdi sanırım SGK' ya öğrenci belgemi göndermem gerekiyormuş. Fakat ben nereye ve nasıl göndermem gerektiğini bilmiyorum.
Birde lise bittiğinde üniversiteye başlarken (yazın) öğrenci olarak gözükmeyeceğimden babamın sigortasından yararlanamayacak mıyım?
Yardımcı olursanız sevinirim..İbrahim ATMACAOĞLU

 

 CEVAP:

İbrahim bey;
Okulunuzdan, lisede okuduğunuza dair öğrenim belgesini alarak bulunduğunuz ilin Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne yada Sosyal Güvenlik Merkezine müracaat etmeniz ve belgeyi kuruma teslim etmeniz gerekmektedir. Bundan sonraki süreç çok kolay. İlgili sosyal güvenlik birimi, sadece öğrenim belgesini esas alarak bilgisayar sistemi üzerinden sizin genel sağlık sigortası ekranınızı aktif hale getirecektir. Ekranınız aktif hale geldikten sonra istediğiniz hastaneden sağlık hizmeti alabilir ve istediğiniz eczaneden de ilaçlarınızı temin edebilirsiniz. Liseyi bitirdikten sonraki yaz döneminde ise yine babanız üzerinden 4 ay boyunca yani Ekim sonun kadar sağlık hizmetlerinden yararlanmaya devam edebileceksiniz. Üniversiteyi kazanmanız halinde kazandığınız üniversiteden öğrenim belgesi getirmeniz halinde ise üniversiteye devam etmek şartıyla 25 yaşına kadar emekli olan babanız üzerinden sağlık hizmeti almaya devam edebileceksiniz. Eğer üniversiteyi kazanamazsanız o halde bulunduğunuz ilçe kaymakamlığına müracaat ederek Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı vasıtası ile gelir testinizi yaptırmanız gerekmektedir. Yaptırmadığınız takdirde asgari ücret kadar geliriniz olduğu varsayılarak adınıza genel sağlık sigortası primi çıkarılacaktır.

Mustafa Keskin

Posta Gazetesi
 Sorularınız İçin: mustafakeskin2005@hotmail.com