Facebook'ta Paylas  

GAZETECİLERİN YIPRANMA HAKKI -2-


                                

 

Değerli okuyucularım, geçen haftaki yazımda gazeteciler için yeniden getirilen yıpranma hakkını köşeme taşımıştım. Yeni düzenleme ile tekrar gazetecilere verilen yıpranma hakkının, gazetecilerin emekliliğine ne gibi bir katkısının olacağı, bu haktan yararlanmak için ne yapmak gerektiği, Ekim 2008 den önceki yıpranma hakkı ile yeniden düzenlenen yıpranma hakkı arasında ne gibi farklar olduğunu ayrıntılı ve örneklerle açıklamaya çalışmıştım. Konu o kadar önemli ve bir o kadar da karışık olduğundan, haklı olarak gazeteci dostlardan gelen soruları da esas alarak konuyu tekrardan ele alma gereği duydum. İnşallah bu defa sorularının tamamına cevap bulacakları bir açılama yapmaya çalışacağım.

SİGORTALILIK SÜRESİNİ GERİ GÖTÜRÜR MÜ?

Yeni uygulamada gazetecilerin yıpranma hakları dolayısıyla kazandıkları fiili hizmet zammı süreleri sigortalılık sürelerini geri götürmemektedir. Aslında Ekim 2008 tarihinden önceki uygulamada var olan yıpranma hakkı dolayısıyla da sigortalıların fiili hizmet zammı süreleri, sigorta başlangıç tarihlerini geri götürmüyordu. Sadece sigortalılık sürelerine ekleme yapılmaktaydı. Ancak 01.02.2013 tarihinde yürürlüğe giren ve yeniden yıpranma hakkı verilen yasayla gazetecinin fiili hizmet zammı süresi kadar süre artık sigortalılık süresine de eklenmemektedir. Açık ve net bir şekilde anlaşılmasında yarar olan konu hem önceki uygulamada hem de yeni uygulamada gazetecilerin fiili hizmet zammı süreleri sigortalılık sürelerini kesinlikle geri götürmemektedir. Sadece Ekim 2008 tarihinden önce sigortalılık süresine ekleme yapılırken Ekim 2008 sonraki süreler için kazanılan fiili hizmet zammı süreleri sigortalılık sürelerine de eklenmemektedir. Bilindiği gibi 01.10.2008 tarihinden önce sigortalı olanların SSK dan emekli olabilmek için üç şartı birlikte sağlamaları gerekmektedir. Bu üç şarttan bir sigortalılık süresidir. Erkekler için 25, kadınlar için 20 yıl sigortalılık süresini tamamlamayan sigortalı, istisnai durumlar dışında emekli olamaz. Örneğin; Ekim 2008 ayından önce 20 yıl gazeteci olarak çalışan (A), 5 yıl fiili hizmet zammı alacağından ilk işe giriş tarihi geriye gitmemekle beraber sigortalılık süresi 25 yıl olarak kabul edilecek ve diğer şartlar olan prim günü ve yaş şartını da taşıması halinde emekli olabilecektir. Ekim 2008 tarihinden önce kazanılan fiili hizmet zammı kadar süre 5 yılı geçmemek üzere yaş haddinden de düşülecektir. Aynı örnekten devam edersek sigortalı normal şartlarda 50 yaşında emekli olabilecekken 45 yaşında diğer şartları da taşıması halinde emekli olabilecektir.

Ekim 2008 sonrası için verilen yeni hakla, Nisan ayı sonuna kadar müracaat edenler 01.10.2008 ile 01.01.2013 tarihleri arasında yararlanamadıkları süreler içinde yıpranma hakkından yararlanabileceklerdir. Ancak yararlanabilmeleri için bir şart daha bulunmaktadır. O da 30 Nisan 2013 tarihine kadar müracaat edenlerin 31 Temmuz 2013 tarihine kadar kendilerine çıkan primi ödemiş olmaları gerekmektedir. Çıkan primi ödememeleri halinde bu haktan yararlanamayacaklardır. Onun içinde gazeteci dostlarımız çıkan bu parayı ödemeleri halinde kendilerine ne gibi bir faydası olacağını haklı olarak sormaktadırlar.

YAŞTAN İNDİRİM TOPLAMDA NE KADAR YAPILIR;

Ekim 2008 sonrası hak edilen fiili hizmet zammı süresi, sigortalılık süresine eklenmemekle beraber artık, prim gün sayısına eklenmektedir. Ekim 2008 yılından sonra 4 yıl gazetecilik yapan sigortalı 1 yıl fiili hizmet zammını hak etmektedir. Bu 1 yıl prim ödeme gün sayısına eklenecektir. Örneğin gazeteci olan sigortalımızın 5000 gün prim günü varsa prim gününe 360 gün ekleme yapılacaktır. Ekim 2008 tarihinden sonra elde edilen fiili hizmet zammı süresi kadar süre sigortalılık süresine eklenmeyecek ve bir farkla yaş haddinden düşülecektir. Bu defa fiili hizmet zammının sadece yarısı 3 yılı geçmemek üzere yaş haddinden düşülecektir. Ancak burada atlanmaması gereken, Ekim 2008 tarihinden önce yaş haddinden düşülecek süre 5 yıl iken Ekim 2008 den sonra yaş haddinden düşülecek süre 3 yıldır. Yaştan düşülecek süre hem Ekim 2008 tarihi öncesi süreler hem de sonrası süreler için toplam 5 yıldan fazla olamaz. Bu yasanın hiç bir yerinde böyle geçmemekle birlikte SGK uygulamayı bu şekilde yapacaktır. Bende bu konuda SGK nın uygulamasının doğru olacağını düşünüyorum. Çünkü Kanun koyucu her iki uygulamada da tavan süre belirlemesi yapmıştır. O halde her iki devrenin toplamında  yıpranma hakkından yararlananlar için tavan 5 yıl olarak uygulanacaktır. Ancak Ekim 2008 tarihinden sonraki sürelerde de yaş haddinden düşme hiç bir şekilde 3 yıldan fazla olamayacaktır. Örnek verecek olursak, Ekim 2008 tarihinden önce yıpranma hakkından yararlanan ve gazetecilik yapan (A) nın, fiili hizmet süresine tabi çalışması 16 yıldır. Fiili hizmet zammı süresi ise 4 yıldır. Gazeteci (A) ,Ekim 2008 den sonrada gazetecilik yapmaya devam etmiştir. Gazeteci (A) nın yaş haddinden indirilecek fiili hizmet zammı süresi toplamı 5 yıl olacaktır. Ekim 2008 den sonraki çalışmalarından dolayı sadece 1 yıllık fiili hizmet zammı süresi yaştan indirilebilecektir.

GERİYE DOĞRU YIPRANMA HAKKINDAN YARARLANILMASI HALİNDE EMEKLİ MAAŞI ARTAR MI?

Gazeteci olarak çalışan (B)

İlk işe  01.11.1991 tarihinde gazeteci olarak başlamış, 15.10.1970 tarihinde doğmuş ve gazetecilerin fiili hizmet zammının kaldırılış tarihi olan 01.10.2008 tarihine kadar 5550 gün sigorta prim günü bulunmaktadır. Bu tarihten 1 Mayıs 2013’e kadar da toplam 1650 günü olmuştur.

Sigortalımızın toplam primi 7200 gündür. Sigortalımız  2008’den sonra tekrar uygulamaya konulan fiili hizmet zammı farkını yatırdığı takdirde ne zaman emekli olabilecektir.  Emekli maaşına katkısı olacak mıdır. Bu soruların cevabını verdiğimizde aslında konuyu tamamen açıklamış  olacağız.

Sigortalımız, Ekim 2008 öncesi yaklaşık15 yıl prim ödemiş ve yine yaklaşık 17 yıl sigortalılığı mevcuttur. 15 yıllık fiili hizmet süresinin %25 i sigortalılık süresine eklenecektir. Bu da 3.7 yıl yapar. Bu süre sigortalılık başlangıcını geriye götürmeden 17 yıllık sigortalılık süresine eklenir. Sigortalılık süresi 20.7 yıl olur. Aynı zamanda emeklilik yaş haddinden de indirilir. Sigortalımız normalde 53 yaşında emekli olması gerekirken 3.7 yıl emeklilik yaşından düşecektir. Bu halde emeklilik yaşı 50 yaşı olarak hesaplanacaktır.Ekim 2008 sonrası yıpranma hakkını da elde ederse bu defa prim gününe, çalışma gününün %25 kadar yani yaklaşık 1 yıl diğer bir ifade ile  360 gün eklenecektir. Eklenen günün yarısı toplamda 5 yılı geçmemek üzere yaş haddinden düşüleceğinde yaş haddinden bu tarih itibariyle 6 ay daha indirilecektir. Bir yıllık prim gününe ekleme yapılması  maaş bağlama oranını %2 arttıracaktır. Bu oranın maaşa etkisi kadar sigortalımızın emekli maaşı artacaktır.

 

Mustafa Keskin

Posta Gazetesi
 Sorularınız İçin: mustafakeskin2005@hotmail.com