Facebook'ta Paylas  

İŞE ALMADA DENEME SÜRESİ NE KADARDIR:


                            

 

 

Deneme süreli iş sözleşmesi İş Kanununun 15.maddesinde  tanımlanmıştır. Maddedeki tanıma göre taraflarca iş sözleşmesine bir deneme kaydı konulabilmektedir. Buradan şu sonucu çıkarmak mümkündür. İşveren ve işçi isterse sadece deneme süreli iş sözleşmesi yapabileceği gibi isterse de yapacağı belirli-belirsiz süreli iş sözleşmesi, kısmi-tam süreli iş sözleşmesi v.b gibi sözleşmelerin içine konacak bir madde ile deneme kaydı düşerek sözleşme yapabilir. Kanunun ilgili maddesinde deneme kaydı düşüleceği belirtildiğine göre, deneme süreli iş sözleşmesi yada deneme kaydının içinde yer alacağı sözleşme yazılı sözleşme olmalıdır.

Yazılı olarak yapılan, deneme süreli iş sözleşmesinde yada deneme kaydı geçen yine yazılı olarak yapılan diğer sözleşmelerde deneme süresi 2 ayı geçmemelidir. Bunun tek istisnası toplu sözleşme yapılan işyeridir. Bu işyerlerinde  deneme süresi 4 aya kadar uzatılabilir.

SOSYAL GÜVENLİKTE DENEME SÜRESİ VARMIDIR:

Deneme süresi sadece İş Kanununda geçmekte ve yer almaktadır. Sosyal güvenlik Kanununda deneme süresi hiç bir şekilde yer almamakta ve uygulama alanı bulunmamaktadır. Sosyal güvenlik Kanununa göre hizmet akdine tabi çalışan sigortalıların, sigortalılıkları çalışmaya başladıkları tarih itibariyle başlar. Bu çalışma ister deneme süreli iş sözleşmesine istinaden olsun isterse diğer iş sözleşmelerine istinaden olsun işçi, çalışmaya başladığı tarih itibariyle işverenleri tarafından, sigorta bildiriminin yapılması gerekmektedir. Sosyal güvenlik Kanunu uygulaması yönüyle bir deneme süresi söz konusu olmamakla birlikte  uygulamada bazı işverenler, sigortalılarını, deneme süresinde sigortalı yapmamakta ve bunu sosyal güvenlik Kanununa istinaden yapmadığını belirtmektedir. Bu tamamen mevzuata aykırı bir durumdur ve en hafif deyimi ile bilgi eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Eğer bu bilgi eksikliğinden kaynaklanıyorsa işvereni, olacak bir iş kazasında yada yapılacak bir incelemede büyük riskler beklemektedir. Deneme süreli iş sözleşmesine tabi çalışmaya başlayan bir işçi, işyerinde iş kazası geçirmiş olsa SGK,  kaza geçiren sigortalı için yapılacak hem sağlık ödemeleri hem de  diğer ödemeler (Malullük yada ölüm aylığı ile geçici yada sürekli iş görmezlik gelirleri) için kusuru olsun yada olmasın işverene rücu edecektir. Deneme süreli iş sözleşmesi ile çalıştırdığı için işçisini sigortalı yapmayan bir işverenin işyerinde yapılacak incelemede işçinin sigortasız çalıştırıldığı tespit edilirse, işveren tespit tarihinden itibaren bir yıl boyunca beş puanlık indirimden yararlanamaz.

DENEME SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ YAPMANIN YARARLARI:

İşveren tarafından yeni alınan işçilerle ilgili olarak, deneme süreli iş sözleşmesi yapmalarını yada yapacakları iş sözleşmesinin içinde yer alacak deneme süresini belirten bir maddenin mutlaka olmasını tavsiye ediyorum. Çünkü işveren tarafından işçinin deneme süreli iş sözleşmesi ile işe başlatılması, verilecek oryantasyon eğitimi sonucunda o işçi ile çalışmaya devam edip etmeyeceği kararını verirken elini kolaylaştırmaktadır. Eğer işçi, deneme süreli iş sözleşmesi yada sözleşmesinde deneme kaydı olmaksızın işe başlatılmış olsaydı ve işveren vereceği oryantasyon eğitimi sonucunda Kanunda belirtilen 2 aylık süre içinde dahi işçisini işten çıkarmak istediğinde bildirimli fesih yapmak zorunda kalacaktı. Yani işçisini işten çıkarmadan iki hafta önce, karşı tarafa işten çıkaracağını bildirmesi gerekmekteydi. Ya da işçisine iki haftalık ücretine denk gelen ihbar tazminatı ödemek kaydıyla iş akdini derhal fesih edebilecekti. Oysa işçinin deneme süreli iş sözleşmesi ile çalıştırması halinde ve deneme süresinde işten çıkarılmak istenmesi halinde  bir ön bildirime yada ihbar tazminatına gerek kalmadan iş akdinin fesih işlemi yapılabilecektir. Kanun işverene böyle bir hak ve kolaylık getirmekle birlikte işçinin, iş akdinde belirtilen  deneme süresi içinde işten çıkarılmış olsa bile, ihbar tazminatı dışındaki ücret, fazla mesai gibi diğer hakları işveren tarafından ödenmelidir.

SORU;

Sayın üstadım, ilk defa  SSK lı olarak çalıştım. Daha sonra Bağ-Kur' a geçtim.  Sonra Emekli Sandığına geçtim. Memurluktan istifa ederek eş durumundan Almanya' ya gittim. Almanya' dan çifte vatandaşlık aldım. Almanya' da halen çalışmaktayım.Türkiye' den ne zaman emekli olurum. Hangi yolu takip etmem gerekir. Bu vesile ile gurbetten sılaya selam ve saygılarımla. Doğum Tarihi : 01.06.1959. İlk defa çalışmaya başladığım Kurum SSK. Başlangıç tarihi : 01.11.1981. Daha sonra Bağ-Kur 29.12.1978 – 20.04.1982. 3 yıl 3 ay 21 gün, 23.05.1985 – 07.06.1985 1 ay 15 gün. Toplam 3 yıl 5 ay 6 gün. Emekli sandığı  başlama  01.11.1984. Ayrıldığı tarih:14.12.1988. Almanya' da çalışmaya başladığı tarih 15.04.1991 Halen devam ediyor. Çifte vatandaş olma tarihi 30.11.1998. Sami MAMUK/Almanya

 CEVAP:

Sami Bey;

Son prim yada kesenek ödediğiniz kurum Emekli Sandığı olduğu için yurt dışı borçlanmasını Emekli sandığına yapmanızı gerekmektedir.

Bunun içinde SGK Başkanlığı Emekli İşlemleri Genel Müdürlüğüne bağlı olan Kamu Emeklilik İşlemleri Daire Başkanlığına yurtdışı borçlanması için başvurmanız gerekmektedir.

Emekli Sandığından emekli olabilmeniz için 25 yıl prim ödemeniz lazım. Emekli Sandığında yurtdışı borçlanma bedeli memur maaş katsayısı ve göstergelere göre hesaplanmaktadır. Ödeyeceğiniz prim aylık ortalama 400 TL kadardır. Emekli olunca da ortalama 850 TL kadar emekli maaşı bağlanır.

Oysa ben  SSK(4/A) statüsünden yurtdışı borçlanması yapmanızı tavsiye ederim. Onun içinde borçlanma yapmadan önce Türkiye’ de SSK(4/A) kapsamında bir işte çalışmanız gerekmektedir. Son çalışmanız bu defa SSK(4/A) kapsamında olacağından SSK(4/A) statüsünde yurtdışı borçlanması yapabilirsiniz. Bunun için mutlaka fiilen Türkiye’ de hizmet akdine tabi çalışmanız gerekmektedir. Ne kadar çalıştığınızın bir önemi yoktur.  ilk girişiniz 1978 yılı olduğu için yaşla ilgili bir probleminiz bulunmamaktadır. 5000 günü tamamlayacak şekilde borçlanırsanız emekliliği hemen hak eder, daha az borçlanma bedeli öder ve neredeyse aynı emekli maaşını alırsınız. Sigortalılık günleri ve tarihleri açık yazılmadığı ve bazı yıllarda sanki çakışma varmış izlenimi verdiği için ne kadar sigortalılık gününüzün olduğunu net tespit edemedim. Ancak yaklaşık 8 yılınız var gibi. Bu hesaba göre emekli sandığından emekli olabilmeniz için 17 yıl borçlanmanız gerekirken, SSK(4/A) dan emekli olabilmeniz için yaklaşık 6 yıl borçlanmanız gerekmektedir.

 
Mustafa Keskin

Posta Gazetesi
 Sorularınız İçin: mustafakeskin2005@hotmail.com