Facebook'ta Paylas  

KIDEM TAZMİNATIYLA İLGİLİ SIKÇA KARŞILAŞILAN SORULAR


                     

 

Geçen haftaki yazımızda bir okurumuzdan gelen detaylı ve kapsamlı sorulara cevap niteliği taşıyacak ve diğer okurlarımızı da ilgilendirilen, çokça sorulan sorulara açıklamalar getirmeye çalışmıştık. Bu haftada soruların devamı niteliğinde olan ancak kıdem tazminatı ağırlıklı sorulara açıklama getirmeye çalışacağım. Sorulara cevap vermeden önce sorunun sahibi sigortalımızın bilgilerini sizinle paylaşıp bu bilgiler doğrultusunda cevap vereceğim.

Sorunun başında okurumuz değerlendirme yapmamız içinde gerekli olan şu bilgileri veriyor.

"15.09.1972 doğumluyum. 01.04.1990 tarihinde Ticaret Meslek Lisesinde okurken stajdan dolayı SSK numarası aldım. Kasım 1994 - Nisan 1997 yıllar arasında askerliğimi yaptım. Askerlik borçlanması yapmadım. 01.04.1997 tarihinden itibaren SSK' lı olarak eczanede çalışmaya başladım. Bugüne kadar SSK primlerim asgari ücret üzerinden yatırıldı. Halen çalışmaya devam ediyorum. 30.11.2012 tarih itibariyle toplam SSK gün sayım 5625 gündür." diyor ve cevaplanması isteği ile aşağıda başlıklar itibariyle ele alacağımız soruları sıralıyor.

  PRİM GÜN SAYIM DOLDUĞUNDA İŞTEN KENDİ İSTEĞİMLE AYRILMAM DURUMUNDA KIDEM TAZMİNATI ALABİLİRMİYİM?

Sigortalılar, aslında kendi istekleriyle işten ayrılmaları halinde kıdem tazminatı alamazlar. Ancak Kanunda bunun istisnaları vardır. Sigortalı emeklilik dolayısıyla, askerlik dolayısıyla, kadın sigortalılar evlendikten sonraki bir yıl içinde işten ayrılmaları dolayısıyla ve İş Kanununun 24.maddesinde sayılan hallerden birinin mevcudiyeti halinde sigortalı kendi isteği ile işten ayrılmış olsa bile kıdem tazminatını almaya hak kazanır. Kendi isteği ile işten ayrılması halinde kıdem tazminatını hak etme nedenlerinden biride emekliliği hak ederek ve emekli müracaatında bulunarak işten ayrılmaktır. Ancak Kanun koyucu bu hakkı sigortalılar lehine biraz esneterek tekrar düzenledi ve emeklilik şartlarında prim günü ve sigortalılık şartlarını taşıyıp,  yaş şartını taşımayan sigortalılarında yaş dışındaki değer şartları taşıdıklarına dair yazıyı SGK dan alarak işverene getirmeleri halinde kendi istekleriyle işten ayrılmış olsalar bile kıdem tazminatlarını alacaklarına dair düzenleme yaptı. Düzenlemede tam emeklilik şartları ve kısmi emeklilik şartları ayrımı yapılmadığından uygulama kısmi emeklilik şartlarından yaş şartı hariç diğer şartları yerine getirip, işyerinden kendi isteğiyle  ayrılanlara kıdem tazminatı alma hakkı vermiş oldu. Şu an uygulamada olan bu düzenleme ile 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 günü olup ta emeklilik için yaş şartını doldurmayı bekleyenler işten kendi istekleriyle ayrılmış dahi olsalar kıdem tazminatı alırlar. Burada dikkat edilmesi gereken bir konu, prim gününde kademeye takılanların  kendileri için gerekli prim gününü tamamlamaları halinde bu haktan yararlanabilecekleridir. Hatta sigortalı kıdem tazminatını alıp işten  ayrılsa, başka bir işverenin yanında tekrar çalışmaya başlasa ve orada da bir yıl çalıştıktan sonra yine işten kendi isteği ile ayrılsa, ikinci işyerinden de kıdem tazminatını almayı hak eder. Söz konusu şartları taşımak şartıyla işten ayrılan kişi, kıdem tazminatı hak ediyor olsa bile işten kendisi ayrıldığı için ihbar tazminatını hak edemez.

KIDEM TAZMİNATI ALABİLİR YAZISINI NE ZAMAN ALMALIYIM VE İŞVERENE TESLİM ETMELİYİM?

 Sigortalı, emeklilik şartlarından yaş dışındaki sigortalılık süresi ve prim günü şartlarını taşıması halinde kendi isteği ile işten ayrılsa bile kıdem  tazminatını alabileceğini yukarıda ayrıntılı bir şekilde açıklamaya çalıştım. Ancak sigortalının bu hakdan yararlanabilmesi için dikkat etmesi gereken en önemli konu işten ayrılmadan SGK ya müracaat ederek kıdem tazminatı alabilir yazısını alması ve bu yazıyla işverene müracaat ederek işten ayrılmasıdır. Kıdem tazminatı alabilir yazısını almadan işten ayrılan ve işten ayrıldıktan sonra işverene kıdem tazminatı alabilir yazısı götüren sigortalıya işveren kıdem tazminatını ödemez. Sigortalı işten ayrıldıktan sonra kıdem tazminatı alabilir yazısını işverene sunarsa kıdem tazminatı alma hakkından yararlanamaz. Sigortalı kıdem tazminatı alabilir yazısını iş akdini fesh etmeden işyerine vermek zorundadır. Bu belgeyi vermeden işten ayrılırsa istifa ederek işten ayrılmış sayılır ve kıdem tazminatını alamaz.   

 NE KADAR KIDEM TAZMİNATI ALIRIM?  ÖDENMEMESİ DURUMUNDA BİZİM YAPMAMIZ GEREKEN NEDİR?

Sigortalının  işyerinde çalıştığı yıl dikkate alınarak kıdem tazminatı hesaplanır. Kıdem tazminatının hesabında tüm sigortalılık günleri dikkate alınmaz. Sadece en son istihdam edildiği işverenin yanında çalıştığı süre dikkate alınarak kıdem tazminatı hesabı yapılır. Yani sigortalının 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3600 günü varsa ve kıdem tazminatı alabilir yazısı ile işverene müracaat ederek işyerinden ayrılması halinde kıdem tazminatını hak etmektedir. Ancak, eğer farklı işverenin yanlarında çalışmış ise 3600 günlük kıdem tazminatı alamaz. İşten ayrıldığı işverenin yanında 3 yıl çalışmışsa, sadece 3 yıllık kıdem tazminatı hak edebilir. Son ayda aldığı giydirilmiş ücreti ile çalışma yılı çarpılarak kıdem tazminatı hesaplanır. Giydirilmiş ücretin içine, tüm ücret ve bu minvaldeki tüm haklar dahil edilmektedir. Sigorta primine dahil olmayan ödemeler de kıdem tazminatının hesabına dahil edilmektedir. Ayni yardımların nakdi değerleri bulunarak yine bu ücrete dahil edilir. Tüm ödemeler toplanarak giydirilmiş ücret bulunur ve bu ücretin brütü üzerinden kıdem tazminatı hesabı yapılır. Sigortalının, yılı aşan artan günü varsa o günlere düşen kıdem tazminatı da sigortalıya ödenir. Ancak yapılan ödeme, kıdem tazminatı tavanını geçemez. İşveren yukarıdaki hesaba göre ödeyeceği kıdem tazminatını işçisine derhal ödemek zorundadır. İşveren kıdem tazminatını ödememesi halinde sigortalı mahkemeye başvurup dava konusu yapabilir ve hakim ödenmeyen süre için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranından ödeme yapılmasına hükmeder. 

 
Mustafa Keskin
Posta Gazetesi
 Sorularınız İçin: mustafakeskin2005@hotmail.com