Facebook'ta Paylas  

Konsinye Malın Hukuki Boyutu ve Avantajları. SMMM Sedat Eryürek


KONSİNYE MALIN HUKUKİ BOYUTU VE AVANTAJLARI

                    
 Pazar paylarının hızla daraldığı günümüzde; üretici ya da ithalatçı Firmalar Pazar paylarını genişletebilmek, mevcut Pazar paylarını kaybetmemek ve mallarını ulusal marka yapabilmek için konsinye mal satış sistemini benimseme yoluna gitmektedirler.

Konsinye Mal Satış Sistemi şu şekilde işlemektedir;

Satıcı malı herhangi bir ücret talep etmeden ve mülkiyet hakkı kendisinde kalması şartı ile alıcıya yollar,  alıcı da malın zilliyet hakkını yani elde bulundurma hakkını elde eder. Alıcı malın satış işlemini gerçekleştirdiğinde maldan elde ettiği karı düşüp malın parasını satıcıya gönderir.   
  
Konsinye mal satış işlemlerinin hukuki durumu ve özellikleri borçlar kanun 416 ve 430’uncu maddesinde düzenlenmiştir. Konsinye mal satış sisteminde anlaşan firmalar mutlak suretle noter aracılığı ile sözleşme yapmalarında yarar vardır. Sözlü olarak yapılan antlaşmalar ileride çıkacak hukuki antlaşmalarda delil niteliği taşıma gücünün zayıf olduğunu tarafların göz ardı etmemeleri gerekmektedir. Konsinye suretiyle yapılan mal satışlarında satıcı alıcıya malın mülkiyet hakkını devir etmediğinden her iki tarafın devlete karşı vergi yükümlülükleri doğmamakta Ancak alıcı malı sattığı anda devlete karşı vergi yükümlülükleri doğmaktadır.

     Gelir idaresi; Satıcının satılan malın faturasını alıcının sattığı kişiye düzenlenmesini ve alıcının da satıcıya komisyon faturası kesmesi gerektiği görüşündedir. Ancak bazı otoriteler bunun aksini savunmakta malın faturasının alıcıya kesilmesinin, alıcının da sattığı kişiye fatura etmesi gerektiğini savunmaktadır.

  Konsinye mal satışında Vergi Kanunları açından aşağıda belirtilen hususlara azami özen gösterilmesi gerekmektedir.
 
●Satıcı malı yollarken Vergi Usul Kanunun 230’uncu maddesinin beşinci fıkrası çerçevesinde sevk irsaliyesi düzenlemelidir. Eğer alıcı malı satıcının işyerinde teslim almışsa sevk irsaliyesini kendisi düzenlemelidir. Her iki durumda da düzenlenen sevk irsaliyelerinde malın konsinye mal olduğunu belirtmelidir.

●Alıcı malı sattığında kendi fatura düzenlemek istiyorsa faturayı düzenlediği tarihten itibaren yedi gün içinde satıcının kendisine fatura düzenlemesini sağlamalıdır.

●Alıcı malı sattığında sevk irsaliyesi düzenleyip satıcının fatura düzenlemesini istiyorsa sevk irsaliyesini düzenlediği tarihten itibaren yedi gün içinde satıcının malın faturasını düzenlemesini sağlamalıdır.

● Satıcı fatura düzenlerken Alıcının malı sattığı tarihi mutlak suretle fatura üzerinde belirtmelidir.

● Konsinye satış sözleşmesi yapmayan firmalar Vergi İncelemelerinde Katma Değer Vergisi matrahı ve Cezası ile mutlak suretle karşılaşmaktadırlar. Bu nedenle Borçlar Kanunu’nun 416 ve 430’uncu maddeleri çerçevesinde kendi aralarında mutlak suretle sözleşme yapmaları önem arz etmektedir.

● Katma Değer Vergisine tabii mallarda Satıcının malı alıcıya yollarken, Katma Değer Vergisi Kanunun 10.maddesin D fıkrası çerçevesinde malı yollaması gerekmektedir.
   

    Konsinye mal satış sisteminin alıcı açısından avantajlarını aşağıdaki şekilde sıralamak mümkündür.

●Firmalarda nakit akışı yönünde bir rahatlama meydana gelir ve yöneticilerin stressiz bir ortamda karar verme olanağı sağlar 

●Firmalar az sermaye ile daha fazla mal grubu buldurma imkanına kavuşur. Ayrıca müşterilerinin ihtiyaçlarını karşılama sorunları en asgariye iner.

●Firmanın, satıcıya sadece sattığı mallardan dolayı ödeme yükümlülüğü doğar.

● Firmanın, malı sattığında ve sadece karı oranında KDV yükümlülüğü doğar.

     Konsinye mal sözleşmelerinin satıcı açısından avantajlarını ise şu şekilde sıralayabiliriz.

●Satıcının mevcut pazar payını korumasını sağlayarak, sabit giderlerin karşılanmasında ve kapasitenin azalmasının önüne geçer.

● Satıcının Pazar payını artırmasında katkı sağlayarak kapasite artırımına gidilmesine yol açar

● Satıcının kendine sadık alıcılar portföyü oluşturarak gelecek yaşanacak ekonomik krizlerden en asgari ölçüde zararla atlatmasını sağlar.

   Karlılığın azaldığı ve rekabetin kıyasıya yaşandığı günümüz ortamında konsinye satış sistemi hem alıcılar hem de satıcıların benimsediği bir sistem haline gelmektedir. Bu sistemle çalışmak isteyen işletmelerin sistemin hukuki boyutunu sağlam temeller üzerine oturtmadan konsinye mal alımı veya satışına yönelmemeleri kendilerinin yararına olacağı kanaatindeyim.

 


Sedat ERYÜREK
SMMM