Facebook'ta Paylas  

KİMLER ÖZÜRLÜ SAYILIR?


         

 

KİMLER ÖZÜRLÜ SAYILIR?
Sosyal Güvenlik Kanununa göre, üç tür emeklilik hali vardır. Bunlardan birincisi, malulen emekliliktir. Malul sayılmak  için sigortalının çalışma gücünün %60 ından fazlasını kaybetmesi gerekmektedir. Kanuna göre, malul olan sigortalının, yani çalışma gücünün %60 ını kaybeden sigortalının, 1800 gün prim ödemesi varsa, istemesi halinde malulen emekli olabilir. Sigortalının malul olabilmesi için, maluliyetine esas özrünün, ilk defa sigortalı olarak çalıştığı tarihten sonra meydana gelmesi gerekmektedir. Eğer maluliyet hali, ilk defa sigortalı olduğu tarihten önce meydana gelmişse, sigortalının çalışma gücünün %60 ından daha fazlasını kaybetmesi halinde bile malulen emekli olunamaz.
İkinci tür emekli olmak hali ise sigortalının emekli olabilmesi için gerekli olan prim gün sayısını ve yaşını tamamlaması halinde emekliliği hak etmesidir. Bu normal emeklilik halidir.
Üçüncü tür emeklilik hali,  yukarıda açıkladığımız iki hal arasına bir yere oturtacağımız emeklilik şeklidir. Malulen emeklilik kadar kolay değildir. Ancak Normal emeklilik kadar şartları zor olmayan emeklilik halidir. Bu emeklilik halini de biz, okuyucularımız kolay anlasınlar diye özürden emeklilik hali olarak tanımlayacağız.
Özürden emekli olabilmek için öncelikle Kanuna göre, sigortalıda, özürlülük halinin olması gerekmektedir. Çalışma gücünü %40 ile %60 arasındaki oranda  kaybedenler ile çalışma gücünün %60 ın dan fazlasını kaybettiği halde ilk işe girişinden önce kaybettiği için malul sayılmayanlar özürden emekli olurlar.
 
ÖZÜRLÜ OLMAKLA MALÜL OLMAK ARASINDAKİ FARKLAR?
Sigortalının çalışma gücünü kaybetmesi ve özür halinin oluşması eğer ilk işe girdiği tarihten sonra meydana gelmişse ve özür oranı da %40 ile %60 arasındaysa sigortalı özürlü sayılır ve özürden emekli olabilmek için gerekli olan prim gününe de sahipse özürden yaşlılık aylığı bağlanır. Eğer ilk işe girdiği tarihten sonra meydana gelen özrü %60 dan fazla ise sigortalı malul sayılır ve 1800 gün prim ödemesi varsa malulen emekli olur.
Sigortalının özrü  ilk işe girdiği tarihten önceyse özür derecesi %60 dan fazla olsa bile malulen emekli olamaz. Prim günü yetiyorsa özürden yaşlılık aylığı talebinde bulunabilir.
 
ÖZÜRLÜ OLANLARIN EMEKLİLİK ŞARTLARI?
Özürden yaşlılık aylığını hak etmenin şartları normal emeklilik aylığını hak etmenin şartlarına göre daha kolaydır. Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce malûl sayılmayı gerektirecek derecede yani %60 oranında özrü bulunan ve bu nedenle malûllük aylığından yararlanamayan sigortalılara, en az on beş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3960 gün prim ödenmiş olmak şartıyla yaşlılık aylığı bağlanır.
 
Eğer sigortalıların özrü, ilk işe girdiği tarihten önce yada sonra olduğuna bakılmaksızın % 50 ilâ % 59 arasında ise, en az 16 yıldan beri sigortalı olmak ve 4320 gün,  özür oranları % 40 ilâ % 49 arasında ise, en az 18 yıldan beri sigortalı olmak ve 4680 gün, prim ödenmiş olmak şartıyla yaşlarına bakılmaksızın yaşlılık aylığına hak kazanırlar.
 
HEM MALULEN HEMDE ÖZÜRDEN EMEKLİ OLUNULABİLİR Mİ?
Sigortalı hem özründen dolayı yaşlılık aylığı hem de aynı anda maluliyetinden dolayı malullük aylığı alamaz. Örneğin, ilk sigortalı olduğu tarihten sonra yakalandığı bir hastalıktan dolayı %65 oranında malul olunduğuna karar verilen bir sigortalı, hem malulen emeklilik talebinde hem de özürden dolayı yaşlılık talebinde bulunsa bile sadece birinden dolayı maaş bağlanır. Hangi kapsamdaki maaş yüksekse yüksek olan maaş sigortalıya bağlanacaktır. Özürden dolayı maaş bağlanan sigortalı istemesi halinde yeniden çalışabilir. İster maaşını kestirerek tekrar çalışabilir isterse maaşını kestirmeden destek primine tabi çalışabilir. Ancak malullük aylığı bağlanan kişi çalışması halinde maaşı kesilir. Malul kişi maaşı kesilmeden tekrar çalışamaz.
 
DİKKAT EDİLECEK HUSUS:
Bazı sigortalılarımız, özürden yaşlılık aylığı bağlanması ile maluliyet aylığı bağlanması arasındaki farkı bilmediğinden çoğu kez SGK ya malulen emekli olmak isteği ile başvurmakta ve özür derecesi %60 ın altında olduğu için aylık bağlanma talebi SGK tarafından ret edilmektedir. Onun için sigortalılarımızın aylık talebinde bulunurken doğru talepte bulunmaya özen göstermeleri gerekmektedir. Özür dereceleri %40 ile %60 arasında ise özürden yaşlılık talebinde bulunmaları, özür dereceleri %60 dan fazla ise malullük aylığı talebinde bulunmaları gerekmektedirler. Malullük ve özür dereceleri SGK mevzuatına göre ayrı kıstaslar göz önüne alınarak belirlendiğinden malullük aylığı talebinde bulunup ta talepleri ret edilen sigortalılarımızın mutlaka özürden yaşlılık talebinde bulunmalarını tavsiye ediyorum.
 
SORU:
Merhaba Mustafa bey !
 25 yıllık süre ve 9000 gün prim ödeme şartlarını tamamlamış olan, faal çalışmaya devam eden vergi mükellefi yaşı beklediği sürede Bağ-Kur primi ödemek zorunlu olup olmadığı hakkında Bağ-Kur Çukurova müdürlüğüne bir dilekçe ile talepte bulunduk.
vergi mükellefi olduğumuzdan dolayı Bağ-Kur primi ödemeye devam edeceğimizi bildirdi. Ne yapabiliriz? Arif Ali Çığ
 
CEVAP:
Arif Bey; Çukurova SGM size doğru cevap vermiş. Hizmet yılınızı ve prim gününüzü doldurmuş olsanız bile,  emekli olmak için yaşınızı beklemeniz halinde, vergi mükellefiyetiniz devam ettiğinden dolayı Bağ-Kur sigortalılığınız devam etmekte olduğundan prim ödemeye de devam etmeniz gerekmektedir. Eğer prim ödemek istemiyorsanız vergi mükellefiyetinizi eşiniz yada çocuklarınız üzerine geçirebilirsiniz.

Mustafa Keskin
Posta Gazetesi
 Sorularınız İçin: mustafakeskin2005@hotmail.com