Facebook'ta Paylas  

AYNI ANDA BİRDEN FAZLA STATÜDE ÇALIŞMA ( SİGORTALILIĞIN ÇAKIŞMASI)


    

 

 

AYNI ANDA BİRDEN FAZLA STATÜDE  ÇALIŞMA ( SİGORTALILIĞIN ÇAKIŞMASI);

  Sosyal güvenlik sisteminde karşılaşılan en önemli sorunların başında, aynı anda farklı statüde sigortalı olarak çalışılması halinde, hangi sigortalılığın sayılacağı gelmektedir. Örneğin vergi mükellefi olan bir kişi aynı anda başka birinin yanında işçi statüsünde sigortalı olarak çalışırsa eski tabirle Bağ-Kur(4/B) sigortalısı mı olması gerekecek yoksa SSK (4/A) sigortalısı mı olması gerekecektir. Bu günkü yazımızda statülerin üstünlüğünü ve çakışma halinde yapılması gerekenleri açıklamaya çalışacağım. Konu,  01.03.2011 tarihinde uygulamayı değiştiren yasa ile daha anlaşılabilir hale gelmiştir. Bu nedenle konuyu sade bir şekilde 01.03.2011 tarihinden önce ve sonra diye iki bağlamda değerlendirmek  gerekmektedir.
 
SİGORTALILIK STATÜLERİNİN ÜSTÜNLÜĞÜ;
Aynı anda, farklı statüde(SSK;Bağ-Kur,Emekli Sandığı)  sigortalılık olayının gerçekleşmesi halinde önceki uygulamada da şimdiki uygulamada da Emekli Sandığı(4/C) sigortalılığı üstün statü olarak kabul edilmekte ve otomatikman devreye girmektedir. Örneğin vergi mükellefi olan bir doktor aynı anda devlet hastanesinde çalışmaya başlarsa (bu, tam gün yasasından dolayı artık mümkün değil) Bağ-Kur(4/B) sigortalılığı sona ermekte ve Emekli Sandığı(4/C) sigortalılığı devreye girmektedir. Emekli Sandığı ile diğer sandıklara tabiliğin çakışması halinde 01.03.2011 tarihinden öncede sonrada uygulama değişmemiştir.
Uygulamada asıl sorun SSK(4/A) sigortalılığı ile Bağ-Kur (4/B) sigortalılığının aynı anda oluşması halinde yaşanmaktaydı. Uygulamayı değiştiren ve 01.03.2011 tarihinde yürürlüğe giren yasa bir yönüyle konuyu sağlıklı bir şekilde düzenlerken diğer yönüyle başka bir sorunu beraberinde getirmiştir.
Yeni uygulama SSK (4/A) sigortalılığının üstünlüğünü kabul eden bir yaklaşım benimsemiştir. Yani bu iki statünün çakışması halinde üstünlük SSK(4/A)  sigortalılığının olmuştur. Örneğin vergi mükellefi olan ve bu nedenle Bağ-Kur(4/B)  sigortalılığı  başlayan bir sigortalı, Bağ-Kur(4/B)  sigortalılığı devam ederken kendisine ait olmayan bir işyeri yada şirkette işçi statüsünde çalışmaya başlarsa Bağ-Kur(4/B)  sigortalılığı sona erip SSK(4/A)  sigortalılığı başlayacaktır. Bu uygulama 01.03.2011 tarihinden önce, hangi sigortalılık  önce başlamışsa o sigortalılık türünden bildirim yapılması gerekmekteydi ve geçerli sigortalılık türü kesintiye uğrayıncaya kadar, sonra başlayan sigortalılık devreye girmemekteydi. Bu da hem Yasa uygulayıcısı olan  memurlar açısından hem de sigortalılar açısından büyük problemler yaşanmasına yol açmaktaydı. Yeni Yasa 01.03.2011 tarihinden sonraki uygulamayı değiştirdi. Bu konuda Yasa hükmü geriye yürütülmediğinden 01.03.2011 tarihinden önceki uygulama değiştirilmedi. Yasanın yürürlük tarihi olan 01.03.2011 tarihinden önceki çakışmalarda, hangi sigortalılık önce başlamışsa, o sigortalılık  kesintiye uğrayınca  ancak, sonra başlayan sigortalılık devreye girmektedir.
Yeni uygulamayla beraber, bazı Bağ-Kur(4/B) lu sigortalılar, Bağ-Kur(4/B) ' lu olmanın dezavantajından kurtulmak için kendilerine ait olmayan işyerlerinde, çalışmadıkları halde sigortalı gösterilmek sureti ile daha az prim günüyle emekli olmanın yollarını aramaya başladılar. Kanun  bu yönüyle de, çalışmadan sigortalı olmayı doğru bulmayan  insanların aleyhine bir durum ortaya çıkardı. Oysa Kanunlar, iyi niyetlilerin lehine düzenlemeler içermelidir. Uygulamada açıklar meydana getirecek düzenlemelere olabildiğince yer verilmemelidir. Düzenleme bu şekiliyle Bağ-Kur (4/B) luluğun içini boşaltmıştır. Bağ-Kur(4/B)  luluğun içi boşaltılacağına Bağ-Kur(4/B)  luların emeklilik şartları  SSK (4/A)  lıların emeklilik şartlarına  eşitlenebilirdi.
 
 
BİRDEN FAZLA İŞVERENİN YANINDA ÇALIŞANLARIN DURUMU;
Eğer sigortalı işçi statüsünde aynı zamanda bir kaç işyerinde çalışıyorsa,  sigortalıyı çalıştıran her iki işverende sigortalıyı ayrı ayrı, SGK' ya bildirmek ve sigortasını yapmak zorundadır. Örneğin sigortalı gündüz lokantada çalışıp akşamları başka bir işverene ait gece kulübünde çalışıyorsa her iki işverende sigortalı yapmak zorundadır. Ay içinde çalışılan gün 30 günden fazla olamayacağından, SGK sistemi tarafından günlerin toplamı 30 kabul edilecektir. Aylık gelirler toplanır, eğer gelirler toplamı sigorta primi esas kazancının azami miktarını aşmıyorsa toplanılan kazanç emeklilikte esas alınır. Eğer azami kazancı aşıyorsa aşan kısım dikkate alınmaz. Aşan kısmın primleri sigortalının talebi halinde hissesi oranında kendisine iade edilir.
 
30 GÜNDEN AZ ÇALIŞILAN SÜRELERDE HİZMETLERİN ÇAKIŞMASI;
Vergi mükellefi yada şirket ortağı olan bir kişi, hizmet akdine tabi olarak  işçi statüsünde çalışmaya başlarsa, vergi mükellefiyeti yada şirket ortaklığı  önce başlasa bile, hizmet akdine tabi çalışmaya başlamasıyla beraber kendiliğinde SSK(4/A) sigortalılığı devreye girer. SSK(4/A) lı çalışması ay içinde 30 günden az olsa bile eğer eksik çalışması, kısmi istihdam sözleşmesi, puantaj esaslı yada ev hizmetlerinde çalışmasından kaynaklanıyorsa,  çalışmadığı diğer günler için Bağ-Kur(4/B) sigortalılığı devreye girmez. Sigortalı isterse çalışmadığı günler için isteğe bağlı sigortalı olabilir. İsterse de çalışmadığı günleri borçlanabilir. Bu şekilde olanlara biz borçlanmayı tavsiye ediyoruz. Çünkü borçlanması halinde borçlanılan günler SSK(4/A) sigortalılığından sayılacaktır.
 
 
 
Mustafa Keskin
Posta Gazetesi
 Sorularınız İçin: mustafakeskin2005@hotmail.com