Facebook'ta Paylas  

İŞÇİLERE YENİ HAKLAR;YARIM ÇALIŞMA ÖDENEĞİ


 Başbakan seçim öncesi verdiği vaatlerini terminlere ayırarak belirlediği süreler  içerisinde yerine getirmeye devam ediyor. Onlardan bir tanesi de kadın istihdamını arttırmaya yönelik ve  çalışan kadınların çalışma şartlarını da kolaylaştıracak olan yarım çalışma ödeneği düzenlenmesidir. Bugünkü yazımda, kadınlara yeni bir hak olarak verilen yarım çalışma ödeneğinin kimlere, hangi şartlarda ve hangi sürelerde verileceğini açıklamaya çalışacağım.

Ama ondan önce önemli gördüğüm bir konun altını çizmek isterim. Avrupa Birliğine girmeye hazırlanan bir ülkede işçilerin çalışma şartlarını iyileştirmek için yada kadın istihdamını arttırma için yapılan bu düzenlemelerin hem işçiler hem de işverenler açısından nasıl sonuçlar doğurduğunu yakından izlemekte fayda bulunmaktadır. Hak olarak gördüğümüz bu nevi düzenlemeler yapılmadan önce konun gelişmiş ülkelerdeki benzer uygulamalarının sonuçları ve o ülkelerin şu anki durumlarını titizlikle incelemekte fayda olduğunu düşünüyorum. Çünkü hangi kesime olursa olsun bir hak verildikten sonra artık o hakkı geri almak mümkün olmamaktadır.

Avrupa Birliğinin önde gelen ülkeleri hem işçi hakları yönünden hem de ekonomik göstergeler bakımından bize göre ileri düzeyde olan ülkelerdir. Bu ülkeler aynı zamanda katma değeri yüksek teknolojik ürünler üretmekte, Ar-Ge ve yenilikçi çalışmalarını ileri düzeyde hayata geçirmiş ülkelerdir. Hal böyle olmakla birlikle bu günlerde işçi hakları , sendikal haklar ve çalışma süreleri bağlamında maliyetlerini arttıran konularda geri adım atmanın çalışmalarını yapmaya başlamışlardır.

En büyük kaygım kadın istihdamını arttırmaya yönelik çıkarılan bu tür düzenlemelerin aslında işverenlerin maliyetlerini de attıracağından, işverenlerin işçi arayışlarında kadın çalışanlardan daha çok erkek çalışanları tercih etmek zorunda kalmalarıdır. Böyle düşünmekle birlikte yapılan düzenlemenin kadın çalışanlar tarafından önemsenmesi nedeniyle getirilen haklarla ilgili açıklama yapmaya çalışacağım.

YARIM ÇALIŞMA ÖDENEĞİNDEN YARARLANMA ŞARTLARI;

Yarım çalışma ödeneğinden yararlanabilmek için öncelikle doğum yapmak yada evlat edinmek gerekmektedir. Doğum yada evlat edinmenin yanında kadın işçinin yarım çalışma ödeneğinden yararlanabilmesi için ayriyeten, İşçinin adına doğum veya evlat edinme tarihinden önceki son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi bildirilmiş olması, İş Kanununun 63 üncü maddesinde belirtilen haftalık çalışma süresinin yarısı kadar fiilen çalışılması, doğum ve evlat edinme sonrası analık hâli izninin bittiği tarihten itibaren 30 gün içinde SGK' ya doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma belgesi ile başvuruda bulunulması gerekmektedir.

 YARIM ÇALIŞMA ÖDENEĞİNİN ALINMA SÜRESİ;

Doğum sonrası analık hâli izninin bitiminden itibaren çocuğunun bakımı ve yetiştirilmesi amacıyla ve çocuğun hayatta olması kaydıyla kadın işçi ile üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın veya erkek işçilere istekleri hâlinde; Birinci doğumda 60 gün,  ikinci doğumda 120 gün, üçüncü doğumda 180 gün süresince yarım çalışma ödeneği verilecektir. Çoğul doğum hâlinde bu sürelere 30’ar gün eklenir. Çocuğun engelli doğması hâlinde bu süre 360 gün olarak uygulanacaktır.

DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN DİĞER DURUMLAR;

Mücbir sebepler dışında, başvuruda gecikilen süre doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği almaya hak kazanılan toplam süreden düşülerek ödeme yapılacaktır. Bu ödemeler damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmayacaktır. Geçici iş göremezlik ödeneği almaya hak kazananlara, bu durumlarının devamı süresince doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği ödenmeyecektir. İşverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan yersiz ödemeler kanuni faiziyle birlikte işverenden tahsil edilecektir.

Doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneğinin günlük miktarı, günlük asgari ücretin brüt tutarı kadardır.  

SORU;

Merhabalar Mustafa bey öncelikle yardımlarınız için çok teşekkürler.

Benim sorunum 10.11.1991 tarihinde çıraklık okulunda başladım ve 4 sene okudum  son zamanlarda çıkan haberlerle ilgili olarak staj sayılacak diye haberler geliyor, bunlarla ilgili bize bir bilgi verebilir misiniz? Ayrıca yasa çıkarsa bize vurur mu? Fuat Yıldırım.

CEVAP;

Fuat Bey;
Henüz staj sürelerinin sigorta süresinden sayılacağı ile ilgili kanuni düzenleme yapılmadı.Bu konuda hazırlıkların olduğu basında da yer aldı ve bu tür hazırlığın yapıldığını biliyorum.
Ancak yeni dönemde yasal düzenlemenin yapılacağını zannediyorum.
Düzenleme yapılması halinde staj süreleri ya borçlanma hakkı verilerek yada doğrudan sigortalılık süresinden sayılacaktır.
Bu itibarla yasal düzenlemenin yapılmasını beklemek gerekmektedir. Yasa çıkarsa hem daha önce staj yapanlar hem de bundan sonra staj yapanlar için geçerli olacaktır.

Mustafa KESKİN - 21.03.2016