Facebook'ta Paylas  

ÇIRAKLARIN SİGORTALILIĞI


                                                         

 

Çırak; çıraklık sözleşmesi esaslarına göre bir meslek alanında mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını, iş içerisinde geliştirilen kişiye denmektedir. Tamından da anlaşılacağı gibi bir kişinin çırak olarak tanımlanabilmesi için öncelikle Milli Eğitim Bakanlığına bağlı çıraklık eğitim merkezlerinde eğitim görüyor olması gerekmektedir. Çıraklık eğitim merkezlerinde kayıtlı bulunan öğrencilerin çalıştıkları işyerleri ile çıraklık eğitim merkezleri arasında bir sözleşmenin imzalanmış olması gerekmektedir. Bu sözleşemeye göre çıraklar çalıştıkları işyerinde mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını, iş içerisinde geliştirmeye çalışırlar. Çıraklar işletmelerde beceri eğitimlerini alırken sigortalı olarak SGK' ya bildirilmeleri gerekmektedir. Ama çıraklar normal sigortalılar gibi tüm sigorta kollarına tabi olarak SGK' ya bildirilmez. Bu gruba giren çalışanlar sadece kısa vadeli sigorta kolları dediğimiz iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık yönüyle sigortalanır. Çırakların sigortaları çıraklık eğitim merkezleri tarafından yapılmak ve primleri yine çıraklık eğitim merkezleri tarafından ödenmek zorundadır. Beceri eğitimi aldıkları işyeri işverenlerinin, çırakları sigortalı olarak bildirmek gibi bir mükellefiyetleri bulunmamaktadır. Çırakların sigortalılığı sadece kısa vadeli sigorta kolları kapsamında olduğu için çıraklık dolayısıyla yapılan sigorta başlangıcı, emeklilikte dikkate alınan sigorta başlangıcı olarak sayılmaz. Çıraklık süresince uzun vadeli sigorta kolları dediğimiz malullük, yaşlılık , ölüm sigortası primi ödenmediği için bu sürede ödenen primler emeklilikte dikkate alınacak primler kapsamında da değildir. Sadece beceri eğitimi alırken bir iş kazası geçirmeleri yada meslek hastalığına yakalanmaları halinde kendilerine geçici iş göremezlik ödeneği ( rapor parası), meslekte kazanma gücünün % 10 dan fazlasını kaybetmeleri halinde sürekli iş göremezlik geliri ve iş kazası ve meslek hastalığı ile ilgili yapılması gereken diğer yardımlar yapılır. Çırakların hastalanması ve rapor almaları halinde raporlu kalınan ilk 2 günün dışındaki günler için geçici iş göremezlik ödenekleri SGK tarafından ödenmek zorundadır.

Çıraklık eğitim merkezleri tarafından düzenlenen "mesleki yeterlilik" kurslarına katılan çalışanlarda kurs süresince çırakların tabi olduğu mevzuata tabi olarak sadece kısa vadeli sigorta kolları yönüyle, çıraklık eğitim merkezleri tarafından SGK' ya sigorta bildirimi yapılarak sigortalılıkları bu kapsamda sağlanmış olur.

 

STAJA TABİ ÖĞRENCİLERİN SİGORTALILIĞI;

 

Mesleki ve teknik eğitim veren okul ve kurum öğrencileri, staj mahiyetindeki beceri eğitimlerini işletmelerde, teorik eğitimlerini ise mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında veya işletme veya kurumlarca tesis edilen eğitim birimlerinde yapmaktadır. Zorunlu staja tabi olsun yada olmasın okullarınca staj yaptırılan öğrenciler bu kapsamda sayılmaktadır. Stajyer öğrenciler de aldıkları ücret, asgari ücretin altında olmak kaydıyla, sadece kısa vadeli sigorta kolları kapsamındaki iş kazası ve meslek hastalıkları yönüyle sigortalı yapılır. Bu öğrenciler kısa vadeli sigorta kapsamında olan hastalık sigortası yönüyle sigortalı sayılmazlar. Stajyer öğrencilerin sigortalı bildirimleri ve prim ödemeleri okul idareleri tarafından yapılmaktadır. Burada okul idareleri işveren konumunda olup, staj yapılan işyeri işverenleri, işveren olarak değerlendirilmez. Stajyer öğrenciler adına, staj süresince uzun vadeli sigorta kolları dediğimiz malullük, yaşlılık , ölüm sigortası primi ödenmediği için staj süresince ödenen primler emeklilikte dikkate alınacak primler kapsamında da değildir. Sadece beceri eğitim alırken bir iş kazası geçirmeleri yada meslek hastalığına yakalanmaları halinde kendilerine geçici iş göremezlik ödeneği ( rapor parası), meslekte kazanma gücünün % 10 dan fazlasını kaybetmeleri halinde sürekli iş göremezlik geliri ve iş kazası ve meslek hastalığı ile ilgili yapılması gereken diğer yardımlar yapılır. Stajyerlerin hastalanması ve rapor almaları halinde raporlu kalınan günler için geçici iş göremezlik ödeneği ödenmez. Stajyer öğrencilerin sigortalılığı sadece kısa vadeli sigorta kolları kapsamında olduğu için staj dolayısıyla yapılan sigorta başlangıcı emeklilikte sigorta başlangıcı olarak dikkate alınmaz.

 

GSS PRİMLERİNİ ÖDEME YÜKÜMLÜSÜ KİM?

 

Hem çıraklar hem de stajyer öğrenciler eğer anne, babaları tarafından bakmakla yükümlü olunan kişiler kapsamında iseler, çıraklık eğitim merkezleri yada okulları tarafından genel sağlık sigortası primleri ödenmez. Bu öğrenciler genel sağlık sigortası kapsamındaki sağlık hizmetlerini bakmakla yükümlü olan anne yada babaları üzerinden alırlar. Eğer öğrenci bakmakla yükümlü olunan kapsamında değilse bu defa öğrencilerin genel sağlık sigortaları okulları tarafından yapılmak zorundadır. Öğrencinin bakmakla yükümlü olunup olunmadığının  kontrolü işveren konumundaki okul idaresi tarafından yapılmak zorundadır. Eğer okul idareleri bu kontrolleri yapmadan tüm öğrencilerin bakmakla yükümlü kapsamındaymış gibi sadece kısa vadeli sigorta kolları primlerini öderlerse ve bu durum SGK tarafından tespit edilirse bu defa geriye doğru hem idari para cezası hem de prim tahakkuku yapılarak, primler gecikme faizi ve cezasıyla okul idaresinden alınacaktır.

Bu sigortalıların genel sağlık sigortası prim oranı, asgari ücretin % 6’sıydı. Bu oranın % 1’i kısa vadeli sigorta kolları, % 5’i genel sağlık sigortası priminden oluşuyordu. Ancak  kısa vadeli sigorta kolları prim oranı 01/09/2013 tarihinden itibaren % 2 olarak uygulanmaya başlandığından toplam prim oranı %7' ye çıkmış oldu. Bunların prim ödeme yükümlüsü ise önceden olduğu gibi Milli Eğitim Bakanlığı veya bu öğrencilerin eğitim gördükleri okullar ile öğrenim gördükleri yüksek öğretim kurumlarıdır.

SORU;  

Merhabalar Mustafa Bey;

Sigortalı çalışanımızın 4. ayda çıkışını SGK' dan vermiştim. Ama kullandığımız personel programında çıkışı verilmediğinden e- bildirgede prim yatmaya devam etmiş ne yapmalıyım. Süleyman Ekici

CEVAP:

 

SGK' ya iptal prim ve hizmet belgesi vererek yanlışlığı düzeltebilirsiniz.
Her ay düzenlediğiniz prim ve hizmet belgesini, hizmetini iptal edeceğiniz sigortalı için iptal edilecek gün ve kazançlarını da girerek düzenleyeceksiniz ve belge türü kısmında iptali işaretleyeceksiniz. Ancak bu belge türünü elektronik ortamda gönderemiyorsunuz. Manüel düzenleyip SGK' ya göndereceksiniz. SGK o sigortalının iptali istenen günlerde işyerinizde çalışıp çalışmadığını denetmenler vasıtasıyla kontrol ettirecek. Çalışmadığına kanaat getirirse iptal bildirgenizi işleme alacak ve ödediğiniz primleri, varsa borcunuzdan yoksa gelecek ay primlerinizden mahsup edecek. İptal bildirgesini süresinde vermemenizden dolayı da size idari para cezası uygulanmayacaktır.

Mustafa Keskin

Posta Gazetesi
 Sorularınız İçin: mustafakeskin2005@hotmail.com